Chi phí thức ăn luôn là một trong những khoản chi lớn trong chăn nuôi. Khi giá cám liên tục biến động, nhiều hộ gia đình bắt đầu tìm cách tự phối trộn nguyên liệu và sử dụng máy ép cám viên để chủ động nguồn thức ăn, tuy nhiên:
- Tự làm cám viên có thực sự tiết kiệm hơn mua cám công nghiệp ?
- Có nên đầu tư máy ép cám viên hay tiếp tục mua cám đóng bao ?
- Bao lâu thì thu hồi được vốn mua máy ?

Bài viết dưới đây sẽ giúp bà con nhìn nhận khách quan để lựa chọn giải pháp phù hợp
Khi nào nên sử dụng cám công nghiệp ?
Cám công nghiệp vẫn là lựa chọn của rất nhiều hộ chăn nuôi nhờ sự tiện lợi với một số ưu điểm:
- Không cần phối trộn nguyên liệu
- Tiết kiệm thời gian chuẩn bị thức ăn
- Công thức được nhà sản xuất phối trộn sẵn
- Phù hợp với hộ chăn nuôi quy mô nhỏ hoặc nuôi theo thời vụ

Tuy nhiên, người chăn nuôi sẽ phụ thuộc vào giá bán trên thị trườn và khó điều chỉnh thành phần thức ăn theo điều kiện thực tế của trang trại
Khi nào tự làm cám viên mang lại hiệu quả ?
Đối với những hộ chăn nuôi quy mô vừa và nhỏ, đặc biệt là những nơi có sẵn nguồn nguyên liệu tại địa phương, việc tự sản xuất cám viên có thể mang lại nhiều lợi ích, các nguyên liệu thường được tận dụng gồm:
- Ngô hạt
- Cám
- Khô dầu lạc
- Rau xanh
- Cua, cá, ốc
- Giun quế
- Một số phụ phẩm nông nghiệp khác
Sau khi phối trộn theo công thức phù hợp, nguyên liệu được ép thành viên giúp vật nuôi dễ ăn, giảm rơi vãi và thuận tiện hơn trong quá trình bảo quản

Trong trường hợp tận dụng được nguồn nguyên liệu sẵn có, chi phí sản xuất thức ăn có thể thấp hơn so với việc sử dụng hoàn toàn cám công nghiệp
Trường hợp chưa nên mua cám ép cám viên
Máy ép cám viên không phải lúc nào cũng là lựa chọn tối ưu, bạn có thể chưa cần đầu tư ngay nếu:
- Chỉ nuôi vài chục con gà theo mùa vụ
- Không có thời gian phối trộn
- Chỉ cần sử dụng cám trong thời gian ngắn
Ngược lại, nếu chăn nuôi quanh năm và có kế hoạch phát triển đàn, việc đầu tư máy sẽ mang lại hiệu quả lâu dài
So sánh cám công nghiệp và cám tự làm
| Tiêu chí | Cám công nghiệp | Cám tự phối trộn và ép viên |
| Chuẩn bị thức ăn | Nhanh, sử dụng được ngay | Cần phối trộn và ép viên |
| Chủ động nguyên liệu | Không, theo công thức cố định | Chủ động điều chỉnh |
| Giá thành | Cao, phụ thuộc thị trường | Thấp hơn nếu tận dụng nguyên liệu sẵn có |
| Chi phí lâu dài | Cao | Tiết kiệm hơn |
| Phù hợp | Quy mô nhỏ, ít thời gian | Quy mô vừa và lớn, chăn nuôi thuòng xuyên |
Có thể thấy, mỗi giải pháp đều có ưu điểm riêng và phù hợp với từng điều kiện sản xuất khác nhau. Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở khả năng tận dụng nguyên liệu tại chỗ.
Ví dụ tự làm cám nuôi 300 con gà tiết kiệm được bao nhiêu ?
Ví dụ một hộ nuôi khoảng 300 con gà, mỗi ngày đàn gà tiêu thụ khoảng 35 – 40 kg thức ăn, tương đương khoảng 1,1 – 1,2 tấn cám mỗi tháng
40kg/ngày x 30 ngày = khoảng 1.200 kg/tháng
Nếu toàn bộ lượng thức ăn đều mua cám công nghiệp thì chi phí sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào giá thị trường
Trong khi đó, nếu tận dụng ngô, cám gạo và các nguyên liệu sẵn có để tự ép cám viên, chi phí thức ăn có thể giảm đáng kể tuỳ theo giá nguyên liệu từng địa phương

Với quy mô chăn nuôi kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều lứa trong năm, khoản chi phí tiết kiệm được sẽ ngày càng lớn hơn
Đây cũng là lý do nhiều hộ sau khi đầu tư máy ép cám viên đều tiếp tục sử dụng trong nhiều năm thay vì phụ thuộc mua cám ngoài
Khi nào nên đầu tư máy ép cám viên ?
Máy ép cám viên thường phát huy hiệu quả tốt khi người chăn nuôi:
- Chăn nuôi thường xuyên quanh năm
- Có nguồn nguyên liệu ổn định
- Muốn chủ động công thức thức ăn
- Có kế hoạch mở rộng quy mô
- Muốn giảm sự phụ thuộc vào biến động giá thức ăn trên thị trường
Ngược lại, nếu chỉ nuôi số lượng ít theo mùa vụ, việc sử dụng cám công nghiệp có thể là lựa chọn phù hợp hơn vì không phải đầu tư thêm thiết bị
Chọn máy ép cám viên theo quy mô chăn nuôi
Sau khi xác định việc tự sản xuất việc tự sản xuất cám viên phù hợp với mô hình của mình, bước tiếp theo là lựa chọn thiết bị có nắng suất đáp ứng nhu cầu thực tế
| Quy mô chăn nuôi | Dòng máy phù hợp |
| 100 – 300 con gà | S160-3L ; S180-4L |
| 300 – 500 con gà | S200; S200-4L |
| 500 – 1000 con gà | S250; S250-4L |
| Trang trại lớn | S270; S300; S350; S450 |
Một kinh nghiệm được nhiều hộ chăn nuôi áp dụng là lựa chọn máy có công suất dự phòng khoảng 20-30% so với nhu cầu hiện tại để đáp ứng kế hoạch tăng đàn trong tương lai
Làm sao để tự làm cám viên đạt hiệu quả
Để việc tự sản xuất thức ăn mang lại hiệu quả lâu dài, bà con nên:
- Lựa chọn nguyên liệu có chất lượng ổn định
- Phối trộn đúng công thức theo từng loại vật nuôi
- Kiểm soát độ ẩm nguyên liệu trước khi ép
- Chọn mặt sàng phù hợp với từng giai đoạn phát triển của vật nuôi
- Bảo dưỡng máy định kỳ để duy trì năng suất và tuổi thọ thiết bị

Tham khảo các dòng máy ép cám viên 1 pha và 3 pha
Nếu đang có kế hoạch tự sản xuất thức ăn chăn nuôi, bà con nên tham khảo các dòng máy ép cám viên theo đúng quy mô sử dụng thay vì chỉ lựa chọn theo giá bán
Các dòng máy hiện nay được thiết kế đa dạng về:
- Nguồn điện 220V hoặc 380V
- Năng suất từ 100 – 1.000kg/giờ
- Nhiều kích thước mặt sàng phù hợp với từng loại vật nuôi
- Mức giá đáp ứng từ hộ gia đình đến trang trại quy mô lớn
Việc lựa chọn đúng thiết bị ngay từ đầu sẽ giúp sử dụng hiệu quả hơn và hạn chế chi phí nâng câp khi mở rộng quy mô chăn nuôi

Tự làm cám viên và sử dụng cám công nghiệp đều có những ưu điểm riêng. Việc lựa chọn giải pháp nào phụ thuộc vào điều kiện thực tế của từng hộ chăn nuôi
Đối với những hộ có quy mô nhỏ hoặc không có điều kiện tự phối trộn thức ăn, cám công nghiệp vẫn là lựa chọn thuận tiện. Trong khi đó, với các hộ chăn nuôi thường xuyên, có nguồn nguyên liệu ổn định và mong muốn chủ động hơn trong sản xuất, tự làm cám viên có thể là giải pháp tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả chăn nuôi trong dài hạn


